मित्रांनो पेरू दिसायला साधं फळ… पण त्याचे गुण ऐकले तर तुम्ही थक्क व्हाल. मेंदूची शक्ती वाढवणारे, पचन सुधारवणारे, रोगप्रतिकारक शक्ती बळकट करणारे आणि तणाव कमी करणारे असे चमत्कारीक फायदे पेरूमध्ये दडलेले आहेत. इतकं पॉवरफुल फळ दररोज खाल्लं तर शरीर आणि मन दोन्ही बदलू शकतात.
पेरू खाल्ल्याने Body & Mind दोन्ही Strong! | Guava Benefits in Marathi
पेरूचे सात्विक आणि बुद्धिवर्धक गुण
पेरू हे सात्विक आणि मेंदूला बळ देणारे फळ मानले जाते. सतत मानसिक ताण, विचारांचे काम किंवा अभ्यास करणाऱ्यांसाठी हे उत्तम नैसर्गिक टॉनिक आहे. युनानी वैद्यकात उन्माद, भ्रमिष्टपणा आणि मानसिक थकवा कमी करण्यासाठी पेरूचे सेवन विशेषतः उपयुक्त मानले जाते.
पेरू आणि सर्दीविषयीचा गैरसमज
पेरू खाल्ल्यामुळे सर्दी होते हा समज चुकीचा आहे. पेरूमध्ये व्हिटॅमिन C मुबलक असल्याने प्रतिकारशक्ती वाढते. मात्र ज्यांना आधीच सर्दी किंवा खोकला असेल त्यांनी काही दिवस पेरू टाळावा. हिवाळ्यात पेरू भरपूर मिळतात आणि या ऋतूत ते खाणे शरीरासाठी उपयुक्त असते.
पेरूची लागवड आणि प्रसिद्ध प्रदेश
भारतामध्ये अलाहाबाद, बनारस, लखनौ, धारवाड आणि नाशिक हे पेरूसाठी विशेष प्रसिद्ध आहेत. यातील अलाहाबादचा पेरू सर्वोत्कृष्ट मानला जातो. मूळ अमेरिकन देशांमधून पेरू भारतात आला आणि आता मोठ्या प्रमाणात लागवड केली जाते.
पेरूच्या जाती आणि त्यांची वैशिष्ट्ये
पेरू दोन प्रमुख प्रकारचे असतात, लहान आकारातील जास्त बिया आणि कमी गर असलेले, तसेच मोठे, कमी बिया आणि जास्त गर असलेले कलमी पेरू. पांढऱ्या गराचे पेरू गोड असतात, तर लाल गराच्या जाती पौष्टिकतेसाठी प्रसिद्ध आहेत. कलमी पेरू आकाराने मोठे व अधिक स्वादिष्ट असतात.
हे सुद्धा वाचा: सांधेदुखी दूर करण्यासाठी सर्वात उत्तम घरगुती उपाय
बद्धकोष्ठतेसाठी पेरूचे फायदे
जुनाट मलावरोध असणाऱ्यांसाठी पेरू हे उत्तम नैसर्गिक औषध आहे. रात्री झोपण्यापूर्वी एक मोठा पेरू खाल्ल्यास आतड्यांची हालचाल सुधारते आणि बद्धकोष्ठता कमी होते. पेरूमधील तंतुमय घटक पचनक्रिया मजबूत ठेवतात.
जेवल्यानंतर पेरू खाण्याचे फायदे
जळजळ, घसा कोरडे पडणे किंवा शरीरात उष्णता वाढणे अशा तक्रारी असणाऱ्यांनी जेवल्यानंतर 1 ते 2 तासांनी पेरू खावा. हे लक्षणे कमी करण्यास मदत होते आणि पचन सुधारते. योग्य वेळी खाल्ल्यास पेरू शरीराला अधिक गुणकारी ठरतो.
शस्त्रक्रियेनंतरचे पुनर्वसन
ऑपरेशननंतरच्या अशक्तपणातून लवकर सावरण्यासाठी सकाळी रिकाम्या पोटी पिकलेला पेरू, एक चमचा मध आणि अर्धा चमचा तूप यांचे मिश्रण घेणे उपयुक्त ठरते. हे जखमा लवकर भरण्यास मदत करते आणि शरीराला उर्जा देते.
लहान मुलांसाठी नैसर्गिक टॉनिक
पेरू जंतूनाशक असून मधासोबत दिल्यास लहान मुलांची भूक सुधारते आणि पचन मजबूत होते. मुलांच्या वाढीसाठी आवश्यक पोषक घटक पेरूमध्ये मुबलक असल्याने ते नैसर्गिक आणि सुरक्षित टॉनिक म्हणून मानले जाते.
भांग किंवा नशा उतरवण्यासाठी पेरू
रंगपंचमीसारख्या प्रसंगी भांग जास्त चढल्यास पेरू किंवा पेरूच्या पानांचा रस दिल्यास नशा शांत होते. पेरूमधील घटक मेंदू स्थिर करतात आणि तात्काळ आराम देतात. हा उपाय प्राचीन काळापासून वापरला जातो.
पेरूच्या पानांचे औषधी उपयोग
दात हलणे, हिरड्यांतून रक्त येणे, तोंडात व्रण, घसा सुजणे अशा समस्यांसाठी पेरूच्या पानांचा काढा प्रभावी आहे. कोमट काढ्याने गुळण्या केल्यास तोंडाचे विकार कमी होतात. पानं चावल्याने दातांवरील पिवळे किटण आणि जिभेवरील थर दूर होतो.
केसांसाठी उपयुक्त मिश्रण
पेरूची पाने, सीताफळाची पाने आणि त्यात लिंबू मिसळून पेस्ट तयार करून केसांना लावल्यास कोंडा कमी होतो, उवा मरतात आणि केसांना बळकटी मिळते. आंघोळीपूर्वी दोन तास लावल्यास उत्तम परिणाम मिळतो.
अर्धशिशीसाठी घरगुती उपाय
अर्धवट कच्चा पेरू पाण्यात उगाळून दुखऱ्या कपाळावर लेप लावल्यास अर्धशिशीची वेदना कमी होते. हा उपाय 1–3 तासांत आराम देतो. नैसर्गिक थंडावा मिळाल्याने डोकेदुखी कमी होते.
पेरूच्या बियांचे फायदे
पेरूच्या बिया वाटून त्यात पाणी आणि साखर मिसळून घेतल्यास पित्त शांत होते. ज्यांना वारंवार पित्ताचा त्रास होतो त्यांच्या साठी हा उपाय विशेष उपयुक्त आहे. हा मिश्रण शरीरातील उष्णता संतुलित ठेवतो.
पेरूचा मुरंबा
पेरूचा मुरंबा दररोज दोन ते अडीच तोळे जेवताना घेतल्यास जुनाट बद्धकोष्ठतेवर उत्तम परिणाम होतो. पेरूच्या तुकड्यांना साखरेच्या पाकात मुरवून तयार केलेला हा मुरंबा पचन सुधारतो.
पेरू खाण्याच्या महत्त्वाच्या सूचना
रिकाम्या पोटी पेरू खाणे टाळावे, कारण त्यामुळे वायू धरू शकतो व जुलाब होऊ शकतात. पेरूसोबत मीठ-मिरपूड लावून खाल्ल्यास कफाचा त्रास होत नाही. पेरू नेहमी चांगले चावून खाल्ल्यास पचन सुधारते.
पेरूमधील पोषक तत्वे (100 ग्रॅममध्ये)
| पोषक तत्व | प्रमाण (100 ग्रॅममध्ये) |
|---|---|
| पाणी | 76.1% |
| प्रोटीन | 1.5% |
| चरबी | 0.2% |
| कार्बोहायड्रेट | 24.5% |
| कॅल्शियम | 0.01% |
| फॉस्फरस | 0.04% |
| लोह | 1 mg |
| व्हिटॅमिन C | 300 mg |
महत्त्वाची सूचना : पेरू जरी अत्यंत गुणकारी असला तरी रिकाम्या पोटी पेरू खाणे टाळावे, कारण त्यामुळे पोटात वायू धरू शकतो व जुलाब होण्याची शक्यता वाढते. सध्या सर्दी किंवा खोकला असल्यास पेरू खाणे काही दिवस थांबवा. नेहमी पेरू चांगले चावून आणि मीठ-मिरपूड लावून खाल्ल्यास पचन सुधारते आणि कफाचा त्रास होत नाही.
